TRADHISI RUWAT DHUSUN ING CANDHI BELAHAN(Tintingan Budaya) - ZATA DINI, DALILI (Jurnal Online Baradha, 2017)
Candhi Belahan yaiku salah sawijining panggonan kang winangun minangka pertitaan kang wujude selir Dewi Sri lan Dewi Laksmi. CB nduweni tradhisi kang biasane ditindakake saben sasi Besar utawa Sura ing dina minggu Legi. Tradhisi kasebut bisa diarani Tradhisi Ruwat Dhusun (TRD). Kanthi tujuwan kanggo mujudake rasa syukur lan minangka wujud pandongane warga supaya bisa lumaku lancar ngadhepi kauripan ing mangsa tembe. Underan panliten, yaiku: 1) Mula bukane Tradhisi Ruwat Dhusun ing Candhi Belahan; 2) Tata laku TRD; 3) Jinis ubarampe lan uga makna TRD; 4) Piguna sajrone TRD; 5) Nilai budaya sajrone TRD. Paedah kang bisa dijupuk saka panliten yaiku: 1) bisa nambah pamawas, pangalaman, lan wawasan panliti kanggo nliti tradhisi sawijine panggonan kang ana gayutane karo candhi; 2) bisa menehi gegambaran nulis sastra, mligine sastra lisan; lan 3) bisa menehi anak putu kanggo nyinaoni lan nguri-uri crita amrih bisa ngerteni crita candhi. Metodhe kang digunakake sajrone panliten yaiku dheskriptif kualitatif. Sumber dhata kang ana ing panliten TRD diperang dadi loro, yaiku sumber dhata primer lan sekunder. Objek kang ditliti yaiku Tradhisi Ruwat Dhusun. Instrumen panliten iki awujud panliti, dhaptar pitakon, lan alat bantu kang digunakake kanggo ngumpulake dhata. Teknik ngumpulake dhata sajrone panliten lumantar observasi, wawancara, lan dhokumentasi. Babagan nganalisis dhata sajrone panliten nggunakake open coding, acial coding, lan selective coding. Asile panliten iki nuduhake yen TRD nduweni reroncenan tata laku adicara TRD kang diperang dadi papat yaiku: 1) Wiwitane pambuka; 2) Pambuka; 3) Inti; 4) Panutup. Ubarampe kang digunakake sajrone tumpeng ancak ing TRD, yaiku sega putih, iwak, woh-wohan, gendera, pala pendem, dene ubarampe rituwal sawur kembang, yaiku kembang setaman, kendhi, dupa, lan cok bakal. Pigunane TRD tumrap masyarakat bakal diandharake nganggo konsep Bascom yaiku 1) minangka sistem proyeksi; 2) minangka piranti kanggo ngesahake pranata-pranata lan lembaga-lembaga kabudayan; 3) minangka piranti kanggo pendidikan bocah-bocah; 4) minangka piranti kanggo meksa lan ngawasi aturan-aturan. Panliten iki nduweni fungsi liya minangka panemu saka panliti dhewe kanggo pangembangan. Piguna liyane yaiku: 5) piranti hiburan; 6) tradhisi kang ngrembaka; 7) fungsi solidaritas; 8) kanggo nglestarikake budaya; lan 9) fungsi ekonomi. Wujud nilai budaya kang kinandhut TRD kaperang dadi telu kategori kang gegayutane manungsa, yaiku 1) nilai budaya kang gegayutan marang Gustine; 2) nilai budaya gegatutan manungsa marang alam donya; 3) nilai budaya gegayutane manungsa minangka makhluk sosial. Tembung wigati: tradhisi, mula bukane, tata laku, piguna, nilai budaya